Những bài học quý giá từ đất nước Thụy Điển

Năm 2010, Stockholm đã giành được danh hiệu “Thủ đô xanh nhất châu Âu” do Ủy ban châu Âu phong tặng. Từ đó, Thụy Điển luôn phát huy, duy trì danh tiếng của mình và họ đã để lại những bài học kinh nghiệm quý báu cho cả thế giới biết đến, trong đó có Việt Nam.

Thụy Điển luôn duy trì và phát huy danh hiệu phát triển bền vững của mình

1. Bài học trong hoạch định chính sách phát triển đô thị bền vững

Thành phố Stockholm, thủ đô Thụy Điển là mô hình phát triển đô thị bền vững nhờ ứng dụng và kết hợp quy hoạch tích hợp và chính sách bảo tồn môi trường. Đó là một quy hoạch có tầm nhìn bao quát có tính đến những lợi ích sinh thái và việc sử dụng tài nguyên hiệu quả.

Vào năm 2007, thành phố đã thông qua một dự án chiến lược Tầm nhìn 2030 để cải thiện quá trình phát triển đô thị bền vững. Dự án tính đến năm 2030, dân số Stockholm sẽ tăng thêm hơn 1 triệu người, trong khi khu vực Stockholm rộng lớn hơn sẽ tăng thêm gần 3,5 triệu người. Dựa trên Tầm nhìn 2030 và những chiến lược khác, Stockholm đã chấp thuận một biện pháp tiếp cận dành cho việc phát triển đô thị, nhận định về mức độ chiến lược và trình độ địa phương.

Thụy Điển là bài học điển hình về đô thị bền vững

Chương trình Môi trường Stockholm đã lập ra những mục tiêu và nguyên tắc môi trường cho giai đoạn 2008-11: (1) giao thông hiệu quả đối với môi trường, (2) hàng hóa chất lượng tốt và các công trình xây dựng tránh được những vật chất nguy hiểm, (3) sử dụng năng lượng bền vững, (4) sử dụng đất và nước bền vững, (5) xử lý nước với mức tác động môi trường tối thiểu và (6) một môi trường trong nhà trong lành.

Stockholm thực thi những chương trình hành động về khí thải nhà kính và biến đổi khí hậu, kêu gọi hợp tác từ những tổ chức công, tư và những cá nhân sinh sống và làm việc tại thành phố. Thành phố đã tiến hành nhiều biện pháp, bao gồm việc áp dụng nhiên liệu sinh học, hệ thống làm mát, giao thông thân thiện môi trường. Kết quả là lượng khí thải nhà kính đã giảm từ 5,3 tấn xuống còn 4 tấn CO2 từ năm 1990 đến 2005. Thành phố cũng cũng ưu tiên hiệu quả về chi phí trong quá trình bảo tồn nguồn tài nguyên. Mục tiêu dài hạn của Stockholm là hoàn toàn không sử dụng nhiên liệu hóa thạch vào năm 2050.

Tôn trọng bản sắc các công trình cổ của thành phố là một trong
những chính sách đúng đắn của Thụy Điển

Phát triển đô thị bền vững là mục tiêu quan trọng của Stockholm. Để đạt được mục tiêu này, thành phố có sự kết hợp thành công trong thực thi biện pháp sử dụng đất và các kế hoạch giao thông tích hợp. Năm 1904, Stockholm đã bắt đầu mua đất để phát triển trong tương lai và vì thế, có khoảng 70% đất đô thị thuộc về thành phố. Điều này ngăn chặn việc đầu cơ đất của những nhà phát triển và nhà đầu tư, đồng thời trao quyền quy hoạch và thực thi phát triển cho thành phố, do đó thành phố có được một nền tảng vững chắc để phát triển.

Chiến lược phát triển đô thị bền vững của Stockholm bao gồm: Tái sử dụng đất đã phát triển (loại đất bỏ hoang); Xác định những công trình phát triển mới; Tôn trọng đặc trưng và bản sắc của các công trình cổ thành phố; Tái phát triển khu vực bán trung tâm và chuyển đổi những khu vực công nghiệp thành đô thị với mục đích sử dụng đa dạng; Tạo dựng những điểm trọng tâm ở khu ngoại ô; Đáp ứng yêu cầu của địa phương; Phát triển không gian công cộng.

2. Bài học về xây dựng và ứng dụng chính sách hiệu quả năng lượng trong xây dựng

Trong phát triển đô thị của Stockholm, điểm nổi bật chính là năng lực lãnh đạo về quy hoạch và thực thi các chiến lược phát triển đô thị bền vững của các đối tác và chính quyền thành phố Stockholm. Các đối tác đã cùng kết hợp trong một cơ cấu thống nhất do một nhà quản lý dự án đứng đầu, có trách nhiệm hướng dẫn và gây ảnh hưởng đến các bên liên quan để dạng các mục tiêu của dự án. Quy hoạch và quản lý tích hợp thông qua hợp tác có hệ thống đem lại những lợi ích qua nhiều thế hệ.

Tòa nhà Fjardebea là một trong những công trình hiệu quả
năng lượng tiêu biểu của Thụy Điển

Sử dụng năng lượng hiệu quả là yếu tố tối quan trọng trong chương trình nghị của chính phủ Thụy Điển từ nhiều năm trước. Trong những năm qua, chính phủ đã đưa ra nhiều chính sách liên quan đến quy chuẩn, tiêu chuẩn xây dựng nhằm mang lại kết quả của hiệu quả năng lượng trong ngành xây dựng. Trong số những chính sách đó bao gồm cả những công cụ chính sách truyền thống ví dụ như trợ cấp, xây dựng quy chuẩn và chính sách đánh thuế. Các khoản tài trợ, cho vay và trợ cấp đã được áp dụng nhiều ở Thụy Điển trong nhiều thập kỷ nhưng nhìn chung chưa liên kết thành chiến lược xuyên suốt.

Mùa đông ở Thụy Điển rất lạnh vì thế yêu cầu về năng lượng là rất lớn,
chính phủ đã phải áp dụng nhiều biện pháp cho việc sử dụng
năng lượng hiệu quả

Quy chuẩn, quy định về xây dựng các tòa nhà được công bố gần đây nhất từ Hội đồng quốc gia Nhà ở, Xây dựng và Quy hoạch Thụy điển từ năm 2006, trong đó đặt ra các yêu cầu về sử dụng hiệu quả năng lượng của các tòa nhà. Các quy định hạn chế hơn nữa việc sử dụng năng lượng của công trình xây dựng được công bố trong năm 2009. Các quy định này không chỉ nêu rõ việc sử dụng năng lượng tối đa cho phép trên một mét vuông, mà còn quy định hệ số truyền tải nhiệt cho phép bên ngoài công trình. Ngoài ra, luật xây dựng mới quy định cụ thể rằng hiệu quả năng lượng phải được xác nhận qua các phép đo trong vòng 24 tháng kể từ khi hoàn thành.

Việc sử dụng năng lượng của các công trình được xác định là năng lượng được dùng trong sử dụng lò sưởi, làm mát và điện cho các hoạt động của hệ thống dịch vụ trong các công trình nhà ở. Điều này có nghĩa là điện phân phối cho các công trình này không bao gồm cho mục đích sinh hoạt hoặc hoạt động kinh doanh.

Chính sách đánh thuế CO2 được triển khai nhằm góp phần vào việc sử dụng năng lượng hiệu quả hơn. Việc “đánh thuế năng lượng” tăng giá điện và nhiên liệu cho kết quả là giảm 5% năng lượng sử dụng. Luật xây dựng đã có lịch sử lâu dài ở Thụy Điển, các quy định quy chuẩn liên quan đến sử dụng năng lượng hiệu quả đã được sửa đổi nhiều lần theo thời gian. Tuy nhiên, sự thay đổi của các quy chuẩn này không đi kèm với sự thay đổi của các chiến lược dài hạn.

Về việc mua sắm công nghệ từ những năm 1990, có tới 56 công nghệ năng lượng mới thực sự mang lại hiệu quả được giới thiệu toàn quốc và hầu hết trong số công nghệ này liên quan đến hiệu quả sử dụng năng lượng trong các tòa nhà. Các dự án mua sắm công nghệ này đã được điều phối bởi Cơ quan Năng lượng Thụy Điển. Việc dán nhãn hệ thống cửa sổ là tiêu chuẩn tự nguyện ở Thụy Điển. Trong năm 2008, các nhà sản xuất cửa sổ đại diện cho hơn 85% thị trường từ tất cả các quốc gia Bắc Âu đã ký một thỏa thuận tự nguyện với Cơ quan Năng lượng Thụy Điển.

Khi nói về tổ chức thực hiện, ở Thụy Điển các cơ quan liên quan có trách nhiệm liên kết với nhau. Trong khi Cơ quan Năng lượng Thụy Điển và Hội đồng Nhà ở và Xây dựng Thụy Điển là cơ quan chính trong việc thực hiện chính sách năng lượng ở Thụy Điển thì Cơ quan Tiêu Dùng Thụy Điển, Cơ quan bảo vệ môi trường và thành phố cũng có chủ trương liên quan đến hiệu quả sử dụng năng lượng trong lĩnh vực xây dựng. Cơ quan Năng lượng Thụy Điển chịu trách nhiệm cho việc nghiên cứu chính sách năng lượng dài hạn, trong khi Hội đồng nghiên cứu Thụy Điển chịu trách nhiệm nghiên cứu trong ngành xây dựng.