Thi hành án tử hình bằng tiêm thuốc độc được thực hiện như thế nào?

Thông tư liên tịch số 09/2026/TTLT-BCA-BQP-BNG-BYT-TANDTC-VKSNDTC (Thông tư 09) ban hành ngày 23/6/2026, quy định về nguyên tắc, trình tự, thủ tục thi hành án tử hình; tổ chức thực hiện thi hành án tử hình; hoãn thi hành án tử hình; hồ sơ thi hành án tử hình; việc giải quyết cho nhận tử thi, tro cốt, hài cốt, mai táng người đã bị thi hành án tử hình và trách nhiệm của các cơ quan, tổ chức, cá nhân trong việc tổ chức thi hành án tử hình bằng tiêm thuốc độc.

Bảo đảm yêu cầu chính trị, pháp luật, đối ngoại và chính sách nhân đạo của Nhà nước trong thi hành án tử hình

Về nguyên tắc thi hành án tử hình bằng tiêm thuốc độc, Thông tư 09 yêu cầu phải tuân thủ Hiến pháp, pháp luật và các quy định về thi hành án hình sự; bảo đảm yêu cầu chính trị, pháp luật, đối ngoại và chính sách nhân đạo của Nhà nước trong thi hành án tử hình; bảo đảm an ninh, trật tự, vệ sinh môi trường; bảo đảm sự chỉ đạo, phân công, thống nhất của Hội đồng thi hành án tử hình; thực hiện theo đúng chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của từng cơ quan, đơn vị đã được pháp luật quy định; việc thi hành án tử hình phải được thực hiện tại địa điểm thi hành án tử hình theo quy định của pháp luật và Bộ Công an, Bộ Quốc phòng.

Về tổ chức thực hiện việc thi hành án tử hình bằng tiêm thuốc độc, Thông tư 09 quy định: Chánh án Tòa án xét xử sơ thẩm ra quyết định thi hành án tử hình theo quy định tại Điều 72 của Luật Thi hành án hình sự khi có các điều kiện sau: Hồ sơ của người bị kết án tử hình gồm các tài liệu quy định tại các điểm a, b và c khoản 1 Điều 75 của Luật Thi hành án hình sự năm 2025; xác định người bị kết án tử hình không thuộc trường hợp quy định tại khoản 3 Điều 40 của Bộ luật Hình sự năm 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017, 2024, 2025); không thuộc trường hợp đang bị điều tra, truy tố, xét xử về một tội phạm khác.

Cũng theo Thông tư, trường hợp trong một vụ án có nhiều người bị kết án tử hình thì Chánh án Tòa án đã xét xử sơ thẩm phải ra quyết định thi hành án tử hình đối với từng người bị kết án tử hình trong vụ án đó. Trường hợp một người bị kết án tử hình nhiều lần bằng bản án của các Tòa án khác nhau thì Chánh án Tòa án xét xử sơ thẩm sau cùng có trách nhiệm ra quyết định thi hành án tử hình đối với người bị kết án tử hình đó.

Đối với việc xây dựng kế hoạch thi hành án tử hình bằng tiêm thuốc độc, Thông tư 09 quy định: Ngay sau khi ra Quyết định thành lập Hội đồng thi hành án tử hình, Chủ tịch Hội đồng thi hành án tử hình giao cơ quan thi hành án hình sự Công an cấp tỉnh hoặc cơ quan thi hành án hình sự cấp quân khu xây dựng kế hoạch thi hành án tử hình. Kế hoạch thi hành án tử hình phải được gửi ngay cho các thành viên Hội đồng thi hành án tử hình.

Trong thời hạn 5 ngày làm việc, kể từ ngày ra quyết định thành lập Hội đồng thi hành án tử hình, Chủ tịch Hội đồng thi hành án tử hình phải tổ chức họp Hội đồng. Địa điểm, thời gian họp Hội đồng thi hành án tử hình do Chủ tịch Hội đồng quyết định. Các thành viên Hội đồng thi hành án tử hình phải tham gia phiên họp để thống nhất nội dung kế hoạch thi hành án tử hình. Tại phiên họp, Hội đồng thi hành án tử hình thống nhất và quyết định kế hoạch thi hành án tử hình.

Bộc lộ tĩnh mạch của người bị thi hành án tử hình trong trường hợp không xác định được tĩnh mạch

Đáng chú ý, về triển khai việc thi hành án tử hình bằng tiêm thuốc độc theo Thông tư 09, căn cứ vào kế hoạch thi hành án tử hình của Hội đồng thi hành án tử hình, cơ quan thi hành án hình sự Công an cấp tỉnh hoặc cơ quan thi hành án hình sự cấp quân khu có trách nhiệm lập kế hoạch triển khai việc thi hành án tử hình, phân công, bố trí lực lượng, phương tiện cần thiết để bảo đảm cho việc thi hành án tử hình.

Theo đó, cơ quan thi hành án hình sự Công an cấp tỉnh, cơ quan thi hành án hình sự cấp quân khu phân công cán bộ thi hành án xác định tĩnh mạch; bác sĩ pháp y của Công an cấp tỉnh, bác sĩ pháp y của Viện Pháp y Quân đội bộc lộ tĩnh mạch của người bị thi hành án tử hình trong trường hợp không xác định được tĩnh mạch; Chủ tịch Hội đồng thi hành án tử hình có văn bản đề nghị Sở Y tế cấp tỉnh nơi Tòa án đã ra quyết định thi hành án tử hình cử cán bộ y tế của bệnh viện trực thuộc đến địa điểm thi hành án để hướng dẫn cán bộ thi hành án bộc lộ tĩnh mạch trong trường hợp cần thiết.

Trường hợp người bị thi hành án tử hình là phụ nữ thì ngay sau khi nhận đủ hồ sơ thi hành án tử hình để đưa bản án tử hình ra thi hành, Hội đồng thi hành án tử hình phải yêu cầu Thủ trưởng cơ quan thi hành án hình sự Công an cấp tỉnh hoặc Thủ trưởng cơ quan thi hành án hình sự cấp quân khu ra lệnh trích xuất người bị kết án tử hình đến bệnh viện của Nhà nước trên địa bàn hoặc bệnh viện cấp quân khu nơi đang giam giữ người bị kết án tử hình để kiểm tra, xác định xem người bị kết án tử hình có thai hay không. Việc kiểm tra phải được lập thành văn bản và có xác nhận của bệnh viện nơi tiến hành kiểm tra, xác định.

Liên quan đến việc hoãn thi hành án tử hình, cũng theo Thông tư liên tịch mới ban hành, việc hoãn thi hành án tử hình được thực hiện theo quy định tại Điều 76 của Luật Thi hành án hình sự. Hội đồng thi hành án tử hình quyết định hoãn thi hành án tử hình theo quy định tại điểm b khoản 1 Điều 76 của Luật Thi hành án hình sự trong các trường hợp sau: Trường hợp gặp thiên tai, hỏa hoạn hoặc có trở ngại khách quan khác không thể thực hiện được việc thi hành án tử hình; trang thiết bị, dụng cụ thi hành án tử hình bị hư hỏng; thuốc tiêm thi hành án tử hình không đúng chủng loại, chất lượng, số lượng hoặc các điều kiện khác không bảo đảm cho việc thi hành án tử hình.

Kinh phí mua thuốc tiêm sử dụng cho thi hành án tử hình

Thông tư 09 quy định kinh phí mua thuốc tiêm sử dụng cho thi hành án tử hình và bảo đảm cho thi hành án tử hình do ngân sách Trung ương cấp trong dự toán ngân sách hằng năm của Bộ Công an, Bộ Quốc phòng, các bộ, ngành liên quan và Công an tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương, cơ quan thi hành án hình sự quân khu và tương đương theo quy định của Luật Ngân sách nhà nước và các quy định khác của pháp luật có liên quan.

Công an cấp tỉnh, cơ quan thi hành án hình sự cấp quân khu có trách nhiệm chi trả bồi dưỡng cho những người tham gia thi hành án tử hình theo quy định tại Điều 3 và chi phí mai táng quy định tại Điều 4 của Nghị định số 203/2026/NĐ-CP ngày 11/6/2026 của Chính phủ quy định về thi hành án tử hình bằng tiêm thuốc độc và các chi phí khác phục vụ công tác thi hành án tử hình.